موسسه آموزش عالی آپادانا نشریه مطالعات دوخت،طراحی پوشاک آپادانا - 1 3 2025 09 07 بررسی نقوش گچبری محراب مسجد ملک کرمان در دوره سلجوقیان و استفاده از ان در طراحی روسری 88 99 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA فاطمه دانشجو موسسه اموزش عالی اپادانا 2025 07 07 هنراسلامی نوعی هنر درونگراست که ناشی از تدبر واندیشه های عارفانه‌ای است که در فعالیت‌های هنری ظهور یافته است و هنری است ناب، ساده، بومی و متناسب با روح و موقعیت اجتماعی زمان خود بود. محراب به عنوان عنصری ارزشی در بناهای مذهبی، همواره کانون توجهات هنرهای تزیینی هنرمندان بوده است.  هنرمندان در هر برهه از دوران اسلامی، بهترین عناصر تزئینی (گچبری، آجرکاری، حجاری، کاشیکاری) را برای  ساختن و تزئین محراب‌ها با نهایت توجه به کار برده‌اند.  در طبقه دوم مسجد ملک کرمان، چهار محراب مربوط به نیمه دوم سدة پنجم هجری وجود داشته که بقایایی از سه محراب گچبری آن باقی مانده است. محراب های ذکر شده از نظر اندازه و ابعاد، تقریبا در یک اندازه ساخته شده‌اند. در معماری ایران، تزئینات همیشه نقش اصلی را ایفا نموده‌اند و به دلیل منع شرعی صورتگری در دین اسلام، نقوش قرار دادی و انتزاعی جهت تزئین مساجد به وجود آمدند. اهمیت وجودی محراب و ضرورت مذهبی آن باعث شد که هنرمندان مسلمان، قبل از اجزای دیگر مسجد، به آن پرداخت کنند و برای تزئین آن از نقش‌های گیاهی و هندسی و کتیبه‌های قرآنی با شیوه‌های مختلف از جمله گچبری با نهایت دقت و ظرافت به کار برده که در این بین دوره‌سلجوقیان نقطه عطفی در رشد و پیشرفت و اوج هنرگچبری و تزئین محراب به شمار می رود. /downloadfilepdf/78779